W JAKICH BARWACH WIDZISZ ŚWIAT – jakie znaczenie psychologiczne niosą ze sobą kolory w fotografii

Opakowanie produktów, świat sprzedaży, strony internetowe walczą o pochwycenie uwagi konsumentów wykorzystując wszystkie dostępne zagrania.

Jednym ze sposobów wzmagania siły przekazu oraz pochwycenia uwagi jest szczegółowo zaplanowane wykorzystanie barw. Na poziomie automatycznym i w dużej mierze nieświadomym ludzki system nerwowy odpowiada na kolory które spotyka. Kolory które nas pobudzają mogą sygnalizować zagrożenie, inne uspokajają i wprawiają w błogi nastrój, niosą ze sobą wiele informacji, skojarzeń i znaczeń. Podobnie jak konsumenci, odbiorcy sztuki również są responsywni na symboliczną moc zawartą w kolorystyce fotografii. Przyciągają uwagę do specyficznych szczegółów, uwydatniają kontekst, sprawiają że fotografia jest bardziej estetyczna. Pośród wielu wizualnych elementów, które zwracają i utrzymują uwagę ludzi, kolor najskuteczniej wypełnia to zadanie (Jansson, Marlow, Bristow, 2004).

Jak za pomocą koloru zwiększyć sprzedaż? Barwna walka o zaufanie.

Barwa jest cechą percepcji wzrokowej, oraz składa się z trzech atrybutów: koloru (odcień), nasycenia i jasności. Jasność odnosi się do pojęcia luminacji – jest to całkowita ilość światła, jaką dane źródło wydaje się emitować lub dana powierzchnia wydaje się odbijać. Barwy mogą być zaklasyfikowane jako jasne lub ciemne, a badania wykazują pozytywną korelację pomiędzy jasnością a poziomem relaksacji której doświadczają ludzie (Gorn, Chattopadhyay, Dahl, 1997). Im jaśniejsza jest barwa, tym „bielsza” się nam wydaje, a co za tym idzie, niesie ze sobą walory uspokajające (Valdez, Mehrabian, 1994).

Hsieh, Chiu, Tang, Lee (2018) badali jak jasność wpływa na decyzje konsumenckie. Prestiżowe sklepy oraz mają tendencję do używania mniej jasnych kolorów, aby wzbudzić zaufanie oraz wrażenie elegancji. Dodatkowo kiedy ciemne tło połączone jest z wysokimi cenami prezentowanymi na stronie internetowej, konsumenci postrzegają jakość sprzedawanych produktów jako wyższą. Reakcje użytkowników są bardziej negatywne, kiedy wysokie ceny są prezentowane na jasnym tle.

Nasycenie związane jest intensywnością barwy, a więc ilością pigmentu. Nasycenie kojarzy się z żywotnością, przejrzystością, podczas gdy fotografie mniej nasycone sprawiają wrażenie przyćmionych i ponurych. Badania regularnie potwierdzają istotne pozytywne związki pomiędzy nasyceniem, a percepcją obserwatora (Gorn, 1997). Obrazy wysoko nasycone są bardziej pobudzające, i co za tym idzie lepiej skupiają uwagę obserwatora (Sokolik, Magee, Ivory, 2014).

Media społecznościowe jako narzędzia do badania barw

Wykorzystanie koloru w mediach społecznościowych, może być poszerzane i badane za pośrednictwem modelów opartych na treściach generowanych przez użytkowników (user-generated content). Przykładowe platformy, które z wielkim sukcesem wykorzystują ten typ domeny to Facebook, TripAdvisor i Instagram. Popularność treści jest ewaluowana na podstawie reakcji użytkowników i komentarzy, którą następnie można przełożyć na zainteresowanie oraz zaangażowanie konsumenckie (Sabate, Berbegal-Mirabent, Canabate, Lebherz, 2014).

Dzięki dostępowi do treści publikowanych przez użytkowników, barwy, ich właściwości oraz intuicyjnie przypisywane znaczenia mogą zostać poddane analizie. Yu, Xie i Wen (2020) na podstawie popularności postów oraz teorii kolorów kategoryzowali barwy do odpowiadających im motywów fotografii. Zdjęcia odwołujące się do gastronomii, sztuki, kultury i natury były zdecydowanie jaśniejsze niż pozostałe. Najbardziej nasycone obrazy związane były z relacjami z występów i wydarzeń społecznych. Żółte i pomarańczowe barwy były najpopularniejsze wśród zdjęć turystycznych.

Wieloznaczny świat koloru

Na ocenę barwy ma wpływ świat subiektywny, czyli zbudowany na indywidualnej przeszłości jednostki i jej środowisku, oraz świat kulturowy (w którym znaczenia są względnie uniwersalne zależnie od kręgu kulturowego). Kolor czerwony w Polsce i krajach zachodu kojarzony jest z seksualnością, energią i zagrożeniem, jednak nie jest to znaczenie ogólnoświatowe. Na dalekim wschodzie kojarzy się bardziej z płodnością i pomyślnością, w Indiach zaś z władzą i bogactwem. Żółty oznacza harmonię wśród Kanadyjczyków i Niemców, ale nie w przypadku Japończyków (Cyr, Head, Larios, 2010). Siła wpływu kolorów takich jak zielony, błękitny i czerwony jest tłumaczona w podejściu psycho-ewolucyjnym, przez wielokrotnie powtarzające się doświadczenia naszych przodków. Kiedy nasi praojcowie na horyzoncie dostrzegali zieleń, mogli spodziewać się pożywienia, schronienia oraz wody. Kiedy spotykali na swojej drodze czerwoną plamę krwi, lub czerwonego grzyba, był to sygnał niebezpieczeństwa, potrzeby szczególnej ostrożności. Doświadczenia ludzi z barwami naturalnie występującymi w przyrodzie ukształtowały do nich nasz stosunek, który z czasem został rozbudowany i wciąż ulega subtelnym modyfikacjom.

Kolory które niosą najszerzej podzielane znaczenie to czarny i niebieski. Odczucia z nimi związane pozostają pokrewne niezależnie od kultury. Czerń zazwyczaj komunikuje siłę, kosztowność, zaufanie oraz wysoką jakość (Bottomley, Doyle, 2006). Niebieski podobnie odzwierciedla zaufanie i wysoką jakość, ale również spokój oraz szczęście (Madden i in. 2000).

Czy nasza osobowość ma kolor?

Psycholożka Rebecca L. Withrow (2004) w swojej pracy na temat użycia koloru w terapii, stwierdza, że kreatywna ekspresja z wykorzystaniem barw może stanowić cenną pomoc dla osób zmagających się z problemami natury psychologicznej. Ludzie zależnie od swojego stanu emocjonalnego wchodzą w interakcję z paletą kolorów na różne sposoby. Birren (1980) doszedł do wniosku, że dobrze zaadaptowane osoby, nie doświadczające problemów emocjonalnych, są otwarci na eksperymenty z kolorem, podczas gdy badani emocjonalnie wycofani unikają intensywnych barw. Różne typy osobowości wydają się eksponować odmienne preferencje odnośnie kolorów. Osoby towarzyskie grawitują do ciepła – pociąga ich czerwień i pomarańcz, introwertycy zaś wybierają barwy chłodne, uspokajające – niebieski i zieleń. Ludzie bardziej neurotyczni, jako że są wrażliwsi na stymulację, uważają cieplejsze barwy za stresujące.

Osoby badane cierpiące na depresje używają znacznie mniej koloru w ich pracach artystycznych w porównaniu z innymi pacjentami (Wadeson, 1971). Cotton (1985) przeprowadził badania nad dziećmi znajdującymi się w sytuacjach skrajnie kryzysowych (włączając osoby po doświadczeniu trzęsienia ziemi lub z chorobami terminalnymi). Okazało się, że badane dzieci powszechniej używały koloru czerwonego i czarnego w swoich rysunkach.

Jak kolor wpływa na obserwatora?

Psychologowie z Vermont College of Norwich Universtity poszukiwali zależności pomiędzy kolorem, a stanem wewnętrznym jednostki, która go postrzega. Badanie przeprowadzono na 69 studentach. Okazało się, że kolor niebieski oraz fioletowy wzmagał smutek i zmęczenie, podczas gdy chłodna zieleń prowokowała uczucie zmieszania, a nawet złości (Levy, 1984). Jednak, jak zaznacza Mahnke (1993), kolory mogą oddziaływać w sposób trudny do przewidzenia, ponieważ zawsze wchodzą w interakcję ze skomplikowanym psychologicznym światem obserwatora. Z punktu widzenia dobrostanu psychicznego, większe znaczenie może mieć odpowiedni balans kolorystyczny, a nie ekspozycja na jedną konkretną barwę.

 

Bibliografia:

Birren, F. (1980). Color psychology and color therapy (Rev. ed.). Secaucus, NJ: Citadel.

Bottomley, P. A., Doyle, J. R. (2006). The interactive effects of colors and products on perceptions of brand logo appropriateness. Marketing Theory6(1), 63-83.

Cotton, M. A. (1985). Creative art expression from a leukemic child. Art Therapy2(2), 55-65.

Cyr, D., Head, M., Larios, H. (2010). Colour appeal in website design within and across cultures: A multi-method evaluation. International journal of human-computer studies68(1-2), 1-21.

Gorn, G. J., Chattopadhyay, A., Yi, T. i Dahl, D. W. (1997). Effects of color as an executional cue in advertising: They’re in the shade. Management science43(10), 1387-1400.

Hsieh, Y. C., Chiu, H. C., Tang, Y. C. i Lee, M. (2018). Do colors change realities in online shopping?. Journal of interactive marketing41, 14-27.

Jansson, C., Marlow, N. i Bristow, M. (2004). The influence of colour on visual search times in cluttered environments. Journal of Marketing Communications10(3), 183-193.

Levy, B. I. (1984). Research into the psychological meaning of color. American Journal of Art Therapy.

Madden, T. J., Hewett, K., Roth, M. S. (2000). Managing images in different cultures: A cross-national study of color meanings and preferences. Journal of international marketing8(4), 90-107.

Sabate, F., Berbegal-Mirabent, J., Cañabate, A. i Lebherz, P. R. (2014). Factors influencing popularity of branded content in Facebook fan pages. European management journal32(6), 1001-1011.

Sokolik, K., Magee, R. G., Ivory, J. D. (2014). Red-hot and ice-cold web ads: The influence of web ads’ warm and cool colors on click-through rates. Journal of Interactive Advertising14(1), 31-37.

Wadeson, H. (1971). Characteristics of art expression in depression. The Journal of nervous and mental disease153(3), 197-204.

Withrow, R. L. (2004). The use of color in art therapy. The Journal of Humanistic Counseling, Education and Development43(1), 33-40.

Valdez, P., Mehrabian, A. (1994). Effects of color on emotions. Journal of experimental psychology: General123(4), 394.

Yu, C. E., Xie, S. Y., Wen, J. (2020). Coloring the destination: The role of color psychology on Instagram. Tourism Management80, 104110.

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

Scroll to top